nog niet beschikbaar

Samen met Michael van Gessel is Patrick Mc Cabe uitgenodigd om een nieuw ontwerp te maken voor Fort aan de Buursteeg en om een voorstel te doen voor het ontwerp van het nieuwe bezoekerscentrum van de Grebbelinie en de Gelderse vallei. De Grebbelinie is de enige waterlinie van Nederland, die tijdens de Tweede Wereldoorlog actief is ingezet tegen de Duitsers.
Tijdens de felle strijd tegen de bezetter hebben vele soldaten op deze plaats het leven gelaten.

Een geheel andere oplossing is het bezoekerscentrum niet op het Fort maar boven de spoorlijn te realiseren. Daarmee krijgt het knooppunt tussen noord en zuid een bijzondere betekenis, komt er vanaf het bezoekerscentrum zicht over het gehele werk en de spoorlijn die het verdedigt en wordt het Fort geheel in zijn waarde gelaten. Een even eenvoudige als spectaculaire oplossing waarbij het bezoekerscentrum kan uitgroeien tot een icoon voor Fort aan de Buursteeg en de Grebbelinie als geheel.

Deze opgave wordt als mogelijkheid gezien om een hoogwaardig openbaar park te ontwerpen waarin woongebouwen (VMX architects) worden geïntegreerd. REDscape doet het voorstel een nieuwe identiteit te creëren voor het park en geeft zo een impuls aan de kwaliteit van Schalkwijk (Haarlem) en de omliggende wijken Boerhaavewijk en Meerwijk.

Het bomencarré

De prachtige bomenkraag aan de Noordzijde van het park representeert een tijdsinvestering van meer dan dertig jaar die het duurde om te verworden tot aantrekkelijke beboste grens. REDscape stelt derhalve voor de bomen te behouden en de bomenrand uit te breiden tot een bomencarré dat het gehele park omsluit.

De cirkelvormige tuinen

De cirkelvormige tuinen verkrijgen hun vorm door de woontorens en kunnen op twee manieren worden ervaren: door de bezoeker van het park vanuit het park en door de bewoners van de woontoren vanuit hun appartementen. De tuinen worden omsloten door heggen en beplant met kleurrijke (voornamelijk roze en paarse) winterharde vaste planten en bomen die het gehele jaar voor een ware ‘uitbarsting van kleur zorgen. Door een tuinclub op te richten kunnen omwonenden gestimuleerd worden te participeren in het management en onderhoud van de tuinen.

Het golvende grasvlak

De laatste laag van het park bestaat uit een grasvlak dat over het park ‘vloeit’ als ware het een golf. Het grasvlak, dat in het voorjaar bedekt is met bloembollen wordt over de parkeergarages die bij de woontorens liggen gepland. Het hoogste punt van het vlak ligt op 2 meter boven maaiveld. Vanaf deze plek heeft de bezoeker een prachtig uitzicht over het park en de kruinen van de omliggende bomen.

nog niet beschikbaar

De openbare ruimte voor Meerland is een belangrijke drager voor de gewenste sfeer van Meerland. Bij de uitwerking van de buitenruimtes is er vooral gezocht naar een combinatie van ontwerpmiddelen om heldere expressie te geven aan iedere ruimte. Iedere ruimte krijgt hiermee zijn eigen ontwerpmiddelen. Het park is verfraaid met gras, bomen en hoogteverschillen in de vorm van taluds. De speelstraat is met baksteen en een licht gebogen maaiveld ontworpen. De buitenstraten worden gevormd met rechte lijnen en herhalende elementen. De binnenhoeven zijn met halfverharding ingericht en met houten hekwerken en bergingen. Met deze ontwerpmiddelen wordt er geprobeerd om ruimtes robuust en eenduidig te maken.

De stad rukt langzamerhand op en Stadsdeel Zeeburg komt steeds meer in de belangstelling van de stedelijke ontwikkeling te staan. Veel prachtige nieuwbouw- en renovatie projecten langs de spoorlijn zijn gerealiseerd maar kijken nog steeds uit op een verloederd en onveilig achterlint. De verloren rand aan de spoorlijn wordt door deze nieuwe dynamiek meer en meer bezocht. De vele kinderen in de Indische buurt trekken er naartoe en nieuwe bewoners hebben behoefte aan een mooi uitzicht en een veilige omgeving. De huidige inrichting doet vooralsnog geen recht aan deze nieuwe behoeftes. Een kwaliteitsimpuls is hiervoor nodig, te beginnen in de vorm van een visie.

“Lost and Found” is een ruimtelijke visie die kansen biedt voor een nieuwe rol voor de spoorlijnzone binnen de nieuwe dynamiek van het stadsdeel. Er ligt een prachtige kans om dit verloederde achterlint te herontdekken en te ontwikkelen tot een bescheiden maar mooi lineair park dat de diverse buurten van Zeeburg vanaf het Watergraafsmeer tot en met het IJ zal ververbinden. “Lost and Found” wil deze kwaliteitsprong maken maar tegelijkertijd de beperkingen en bijzonderheden van de spoorlijn niet ontkennen. Het blijft een zone langs een spoorlijn maar het kan en moet nog veel beter!

“ Lost and Found” kijkt naar dit gebied vanuit een pragmatisch maar ook optimistisch oogpunt. Als een van de weinige overgebleven restruimtes in het stadsdeel Zeeburg biedt het een geweldige mogelijkheid om uitgebuit en beter benut te worden. De belangrijkste kansen zijn hier kort samengevat.

- Een lineair park met een aantrekkelijke groene kwaliteit te ontwikkelen.
- Een aantrekkelijke en veilige voorkant voor de woningen langs de spoorlijn te vormen.
- Een interessante en diverse wandelroute door stadsdeel Zeeburg te vormen dat contact tussen de verschillenden buurten kan promoten.
- Een kralensnoer te vormen om de vele aangrenzende versnipperde groene ruimtes (b.v. langs de waterwegen) aan elkaar te binden en te versterken.
- Een park te vormen met nieuwe functies voor de aangrenzende buurten (speelplekken, zitplekken, uitlaatplek voor honden).

De voorgestelde ontwikkelingsgrond is gelegen nabij de stad Tullamore, in district Offaly. Geologisch gezien ligt de locatie over een laag van Carboniferous zandsteen, maar de laatste ijstijd is met name verantwoordelijk geweest voor de vorming van het landschap in deze regio. Een van de meest speciale aspecten van dit landschap is de esker, een van de meest onderscheidende kenmerken van de midlands. De locatie in Arden bevindt zich in dit esker landschap, dichtbij de Ballyduff esker. Eskers zijn hoge bergkammen die ontstaan zijn door oude rivier sedimenten. Zand en kiezel zijn de hoofdbestanddelen, hoewel stenen en dunne lagen slib ook wel voorkomen. Dit zand en grind werd neergelegd in rivieren van smeltend water die grote gebieden van Ierland besloegen aan het eind van de IJstijd Het esker systeem bij Arden loopt van Galway naar Dublin en liep in vroeger tijden door de midlands en verbond belangrijke kloosters met elkaar, zoals de Durrow in het oosten met Clonmacnoise in het westen. De Esker Riada (strijdroute), zoals het ook wel bekend stond, representeerde een politieke verdeling die het noorden van Ierland scheidde van het zuiden zoals het hoorde in het voorchristelijke Ierland.

De kwaliteiten van esker
De locatie van dit project in een esker landschap geeft een unieke gelegenheid om een open ruimte plan te ontwikkelen dat drijft op de specifieke karakteristieken van het Arden gebied in Tullamore. De kwaliteiten van ‘esker’ moeten worden toegepast in een concept voor het maken van de open ruimtes in dit ontwerp. De esker is een uitgesproken opgetilde structuur in het landschap die fantastisch uitzicht biedt op het omringende landschap. Het idee om uitzicht te creëren en gebruikers en recreanten bloot te stellen aan terreinhoogte en niveauverschillen zal zijn uitdrukking vinden in dit ontwerp. Eskers hebben een bijna onnatuurlijke perfectie in hun vorm. Vergelijkbaar met dijken hebben ze contouren die typisch abrupt en scherp zijn. Het idee van strakke, symmetrische vormen in plaats van natuurlijk vloeiende contouren zal de voorkeur hebben in dit ontwerp. Eskers zijn samengesteld uit kiezels en steenachtige materialen, die een waterdoorlatende laag vormen. Ze zijn niet altijd erg vruchtbaar en kunnen moeilijke voorwaarden voor groei bieden. De typische kwaliteit van de esker zal zijn uitdrukking vinden in het ontwerp door de eenvoud van het plantmateriaal, en de toepassing van ruwe oppervlaktes (stenen en keien van lokale bronnen). Zoals gezien in profiel, bestaan eskers uit veel verschillende lagen en afzettingen. Deze zijn het resultaat van stromingen in het ijs en smeltwater van de gletsjers, die voortdurend nieuwe afzettingen veroorzaken, waar zelfs de beweging van het materiaal zichtbaar is. Deze dynamische lijnen zullen ook hun uitdrukking vinden in het ontwerp.

Na afronden van het Masterplan van Noordrand Nieuw Vennep (zie boven) werd er een meer gedetailleerd ontwerp gevraagd voor de openbare ruimte van de groengebieden. Het plan hierboven laat de eerste stap zien in het afronden van de laatste fase in het ontwerp waarin de rol van het park is om te dienen als uitgebreide vormen van recreatie.


De groene slang
Het openbare park is samengesteld uit een netwerk van groen dat loopt tussen en rondom de verschillende programma onderdelen van sport en woningbouw (land in privé-bezit), belangrijke plekken in het dorp zoals het busstation, school en belangrijke straten. Lijkend op een groene slang biedt het park een serie van recreatieve lussen die skaters, wandelaars en andere recreanten alternatieve routes biedt in het park. De paden zijn gemaakt van simpel asfalt met geen formele stoepranden om de gedetailleerde eenvoud van de omgeving te versterken. De groene slang bestaat uit zacht glooiende heuvels die in hoogte variëren tot 5 meter en die een serie van opmerkelijke uitzichten biedt naar de omringende platheid van de polder (teruggewonnen meer). Zowel op de top van de heuvels als in het park zijn speciaal ontworpen zitelementen geplaatst in de vorm van barokke stoelen en banken, uitgevoerd in een beton –achtig materiaal. Deze functioneren als zitelement en tegelijkertijd als follies en versterken de identiteit van de park omgeving.


Ontwerpen van de rand
Randen spelen een belangrijke rol in het ontwerp van dit park. De randen van de sport complexen zijn ontworpen om een hoge mate van openheid te behouden. Dit laat het speelveld een onderdeel worden van het park zelf en zorgt dat het park bedriegend ruimer lijkt dan het eigenlijk is. Op dezelfde manier is er aandacht besteed aan het gebied tussen het park en de woningen. Een standaard profiel is ontwikkeld aan de voorkant van de woningen om grote grassige oevers naar het water te creëren, die willekeurig beplant zijn met boom clusters. De oevers laten het lage water (waterstand 1,5m onder grondniveau) meer zichtbaar in het ontwerp. De meeste woningen zijn ontworpen met een veranda en hebben bijna geen privé-tuin. Het park vormt de tuin voor de bewoners.

Patchwork beplanting
Een uniek kenmerk van het park is zijn ongebruikelijke boom schema. Meer dan te gaan voor een natuurlijke bos beplanting, is het bomen planten geïnspireerd op de rationele organisatie van de polder en zijn voormalige landbouw beplanting. De bomen zijn georganiseerd in een onderliggend grid (gebaseerd op de afmeting van een voetbalveld) waarbij ieder kwadrant van het grid gevuld is met verschillende boomsoorten om zo een lappendeken van boomtypes te creëerden met ieder zijn eigen individuele kwaliteiten. Korte boomsoorten worden geplant naast lange boomsoorten, groenblijvers naast loofbomen, etc wat verschillen geeft in gelaagdheid, licht, kleur en sfeer. Onder de bomen is alleen beplant met bloeiende grassen en wordt er intensief gemaaid in delen om zo gazonnen te vormen langs de paden, informele routes en gebieden voor voetbal en andere sporten. De rest van de begroeiing wordt alleen twee keer per jaar gemaaid waardoor een ruw grasland met wilde bloemen ontstaat.