nog niet beschikbaar

Samen met Michael van Gessel is Patrick Mc Cabe uitgenodigd om een nieuw ontwerp te maken voor Fort aan de Buursteeg en om een voorstel te doen voor het ontwerp van het nieuwe bezoekerscentrum van de Grebbelinie en de Gelderse vallei. De Grebbelinie is de enige waterlinie van Nederland, die tijdens de Tweede Wereldoorlog actief is ingezet tegen de Duitsers.
Tijdens de felle strijd tegen de bezetter hebben vele soldaten op deze plaats het leven gelaten.

Een geheel andere oplossing is het bezoekerscentrum niet op het Fort maar boven de spoorlijn te realiseren. Daarmee krijgt het knooppunt tussen noord en zuid een bijzondere betekenis, komt er vanaf het bezoekerscentrum zicht over het gehele werk en de spoorlijn die het verdedigt en wordt het Fort geheel in zijn waarde gelaten. Een even eenvoudige als spectaculaire oplossing waarbij het bezoekerscentrum kan uitgroeien tot een icoon voor Fort aan de Buursteeg en de Grebbelinie als geheel.

Deze opgave wordt als mogelijkheid gezien om een hoogwaardig openbaar park te ontwerpen waarin woongebouwen (VMX architects) worden geïntegreerd. REDscape doet het voorstel een nieuwe identiteit te creëren voor het park en geeft zo een impuls aan de kwaliteit van Schalkwijk (Haarlem) en de omliggende wijken Boerhaavewijk en Meerwijk.

Het bomencarré

De prachtige bomenkraag aan de Noordzijde van het park representeert een tijdsinvestering van meer dan dertig jaar die het duurde om te verworden tot aantrekkelijke beboste grens. REDscape stelt derhalve voor de bomen te behouden en de bomenrand uit te breiden tot een bomencarré dat het gehele park omsluit.

De cirkelvormige tuinen

De cirkelvormige tuinen verkrijgen hun vorm door de woontorens en kunnen op twee manieren worden ervaren: door de bezoeker van het park vanuit het park en door de bewoners van de woontoren vanuit hun appartementen. De tuinen worden omsloten door heggen en beplant met kleurrijke (voornamelijk roze en paarse) winterharde vaste planten en bomen die het gehele jaar voor een ware ‘uitbarsting van kleur zorgen. Door een tuinclub op te richten kunnen omwonenden gestimuleerd worden te participeren in het management en onderhoud van de tuinen.

Het golvende grasvlak

De laatste laag van het park bestaat uit een grasvlak dat over het park ‘vloeit’ als ware het een golf. Het grasvlak, dat in het voorjaar bedekt is met bloembollen wordt over de parkeergarages die bij de woontorens liggen gepland. Het hoogste punt van het vlak ligt op 2 meter boven maaiveld. Vanaf deze plek heeft de bezoeker een prachtig uitzicht over het park en de kruinen van de omliggende bomen.

In de ontwerpopgave wordt gevraagd naar een ruimtelijke inpassing voor de uitbreiding van de fabriek die recht doet aan de cultuurhistorische waarde van de Beemster polder en zijn unieke status als UNESCO erfgoed. Om deze stap te maken heeft CONO Kaasmakers aan REDscape Landscape & Urbanism gevraagd om een landschappelijke inpassingvisie uit te voeren om de landschappelijke gevolgen, inpassingmogelijkheden voor de uitbreiding, en ontwerprichtlijnen op het terrein van een dergelijke uitbreiding te formuleren.

Het ontwerp stelt voor om het industrieterrein een aantal karakteristieken van de buitenplaats te geven om een eenmalig en bijzonder project te realiseren. Het is niet de bedoeling om deze nieuwe opzet met een buitenplaats te vergelijken. Sterker nog, het moet geen buitenplaats willen worden. Het concept stelt voor om een (industrie)terrein voor een enkel bedrijf te ontwikkelen dat bijzonder is en geïnspireerd op de vormgeving van de buitenplaatsen en het landschap van de Beemster polder.

Het landschappelijk casco blijft de ruimtelijke drager van het complex en vormt onderdeel van de architectonische compositie van het industrieterrein als geheel. Er wordt gevraagd aan de architecten om hierop in te spelen. Het landschappelijke casco dient gewaarborgd te blijven in al zijn aspecten. Dit houdt in dat alle aangewezen groene bestemmingen (carré, assen en voorgebied) vrij blijven van alle andere bestemmingen zoals bebouwing, verharding, parkeren, technische ruimtes en installaties voor nu en in de toekomst.

De openbare ruimte voor Meerland is een belangrijke drager voor de gewenste sfeer van Meerland. Bij de uitwerking van de buitenruimtes is er vooral gezocht naar een combinatie van ontwerpmiddelen om heldere expressie te geven aan iedere ruimte. Iedere ruimte krijgt hiermee zijn eigen ontwerpmiddelen. Het park is verfraaid met gras, bomen en hoogteverschillen in de vorm van taluds. De speelstraat is met baksteen en een licht gebogen maaiveld ontworpen. De buitenstraten worden gevormd met rechte lijnen en herhalende elementen. De binnenhoeven zijn met halfverharding ingericht en met houten hekwerken en bergingen. Met deze ontwerpmiddelen wordt er geprobeerd om ruimtes robuust en eenduidig te maken.

Landgoed Leyduin is maar een klein deel in het verhaal van de landgoederen zone van Zuid-Kennemerland, maar toch één van de meest fascinerende. In vierhonderd jaar hebben vier verschillende landhuizen op verschillende locaties op het landgoed gestaan. In de 19e eeuw is hier de eerste waterwinning voor de stad Amsterdam geïnitieerd en gerealiseerd. In diezelfde tijd is een lust-landschap in het woeste duinlandschap gecreëerd door bekende Nederlandse Landschapontwerpers, zoals Zocher, Snoek en Springer.

Het landschappelijke ontwerp voor Leyduin is meer dan een enkel ontwerp of ontwerpstijl. De huidige situatie is het resultaat van meerdere ontwerpers en bewoners door de eeuwen heen. Landgoed Leyduin is een weerspiegeling van verschillende stromingen en tijdperken en is gevormd in ruim vierhonderd jaar. Als gevolg hiervan is een zichtbare historische gelaagdheid ontstaan. In het ontwerp voor Leyduin is nagestreeft deze biografie leesbaar en inzichtelijk te maken. De kracht van het ontwerp ligt in de spanning tussen de verschillende ontwerpstijlen en tijdgebonden invloeden en vooral tussen de formele en informele landschappelijke structuren. Ook de spanning van de natuurlijke topografie tussen de open vlaktes van de (veen)weides en de beboste hoogtes van de oude duinen speelt een belangrijke rol.

De ruimtelijke structuur van Leyduin bestaat uit een aantal basisingrediënten, hoogteverschillen, bosgebieden, lanen, tuinen en open vlaktes. Deze ingrediënten zijn in de loop van de tijd deels onzichtbaar geworden en dreigen te verdwijnen uit het landschap. Wij willen een kwaliteitsimpuls geven door de structuur van het landschap te verbeteren zodat het tegenspel kan bieden tegen losse ontwikkelingen. Bij het aanscherpen van de ruimtelijke opbouw en het weer zichtbaar maken van de ruimtelijke ingrediënten wordt op een bijna stille manier een nieuwe ruimtelijke laag toegevoegd aan de oorspronkelijke structuur.

De stad rukt langzamerhand op en Stadsdeel Zeeburg komt steeds meer in de belangstelling van de stedelijke ontwikkeling te staan. Veel prachtige nieuwbouw- en renovatie projecten langs de spoorlijn zijn gerealiseerd maar kijken nog steeds uit op een verloederd en onveilig achterlint. De verloren rand aan de spoorlijn wordt door deze nieuwe dynamiek meer en meer bezocht. De vele kinderen in de Indische buurt trekken er naartoe en nieuwe bewoners hebben behoefte aan een mooi uitzicht en een veilige omgeving. De huidige inrichting doet vooralsnog geen recht aan deze nieuwe behoeftes. Een kwaliteitsimpuls is hiervoor nodig, te beginnen in de vorm van een visie.

“Lost and Found” is een ruimtelijke visie die kansen biedt voor een nieuwe rol voor de spoorlijnzone binnen de nieuwe dynamiek van het stadsdeel. Er ligt een prachtige kans om dit verloederde achterlint te herontdekken en te ontwikkelen tot een bescheiden maar mooi lineair park dat de diverse buurten van Zeeburg vanaf het Watergraafsmeer tot en met het IJ zal ververbinden. “Lost and Found” wil deze kwaliteitsprong maken maar tegelijkertijd de beperkingen en bijzonderheden van de spoorlijn niet ontkennen. Het blijft een zone langs een spoorlijn maar het kan en moet nog veel beter!

“ Lost and Found” kijkt naar dit gebied vanuit een pragmatisch maar ook optimistisch oogpunt. Als een van de weinige overgebleven restruimtes in het stadsdeel Zeeburg biedt het een geweldige mogelijkheid om uitgebuit en beter benut te worden. De belangrijkste kansen zijn hier kort samengevat.

- Een lineair park met een aantrekkelijke groene kwaliteit te ontwikkelen.
- Een aantrekkelijke en veilige voorkant voor de woningen langs de spoorlijn te vormen.
- Een interessante en diverse wandelroute door stadsdeel Zeeburg te vormen dat contact tussen de verschillenden buurten kan promoten.
- Een kralensnoer te vormen om de vele aangrenzende versnipperde groene ruimtes (b.v. langs de waterwegen) aan elkaar te binden en te versterken.
- Een park te vormen met nieuwe functies voor de aangrenzende buurten (speelplekken, zitplekken, uitlaatplek voor honden).

Fort Uitermeer maakt deel uit van de Nieuwe Hollandse Waterlinie en is uniek vanwege haar prachtige ligging aan de Vecht. Het terrein is echter in de loop der jaren verloederd en heeft een nieuwe impuls nodig. Deze krijgt ze nu in de vorm van een een hotel met appartementen, restaurant en gezondheidscentrum die op natuurlijke wijze geïntegreerd worden in een hoogwaardig landschap. Bij de vorming van dat nieuwe landschap worden de cultuurhistorische kwaliteiten van de Linie als uitgangspunt genomen. Onder deze kwaliteiten worden verstaan de uitzonderlijkheid van het Fort en het spannende ‘onbereikbare’ karakter dat ntrinsiek isaan een fort, de aanknoping met de structuren van de Linie (accessen en zichtlijnen), het uitzicht over het landschap vanaf het fortterrein en de gelaagdheid van het terrein dat zich uit in sporen van de verschillende forten die het eiland rijk is geweest. Al deze kwaliteiten worden vervolgens niet letterlijk hersteld, maar opnieuw ontdekt en zo ingezet dat een interessant en gevarieerd fortterrein ontstaat. Uiteindelijk zal de Linie weer tot leven komen en de bezoeker het gevoel krijgen zich op een waar fort te bevinden. In het ontwerp wordt de nadruk gelegd op een heldere aanzet van water, accessen, schansen en bos. De gracht wordt weer zichtbaar gemaakt. Accessen worden geaccentueerd en bepalen de richting van zicht op en van het fort. Schansen worden gecreëerd om het eiland als fort herkenbaar te maken en de belevening van het uitzicht vorm te geven. Bos, ten slotte wordt op zorgvuldige wijze geherstructureerd en verrijkt. Uiteindelijk zal bij beleving van het landschap de poëzie van de Linie op een zintuiglijke manier naar voren komen. Interessant voor bezoekers van verschillend allooi: gasten van het hotel of gezondheidscentrum én de toevallige passant. Fort Uitermeer verwordt zo tot een groene oase waarin de bezoeker kan dolen en kan genieten van de prachtige vergezichten over het landschap van de omgeving