Industriële en bedrijfsruimte wordt steeds schaarser, en de gemeente Amsterdam is op zoek naar nieuwe manieren om ten volle gebruik te maken van de industriële ruimte die we hebben. Onder toezicht van architect Don Murphy heeft de Gemeente Amsterdam (DRO) REDscape uitgenodigd om een visie te ontwikkelen op het toekomstige beheer en gebruik van het publieke domein in Sloterdijk III en de omliggende gebieden. Momenteel zijn er 58,5 ha kavels beschikbaar voor ontwikkeling (tot 2020) en 82 hectare van wegen, groen en water (20 ha), wat het potentiële gebied van het publieke domein op een oppervlakte van 140,5 hectare brengt, ongeveer 55% van de totale oppervlakte .

Benadering

Om het landschap van Sloterdijk III te onderzoeken selecteerden we vijf thema's om op te focussen. Deze omvatten: historische ontwikkeling, ecologie, publiek domein, verbindingen, en contact met de omgeving en het programma. We ontwikkelden een reeks van ideeën en stellingen rond deze thema's en brachten die samen tot één visie voor Sloterdijk III, de zogenaamde "Sand Lands".

Relevantie

Met ongeveer 227 ha is Sloterdijk III een van de laatste grote industriële gebieden in de stad Amsterdam. Het gebied is gelegen in het hart van de Amsterdamse havens en grenst in het westen en zuiden aan recreatiegebied Spaarnwoude. Met de voltooiing van de Westrandweg in 2012 zal een nieuwe snelweg Sloterdijk III verbinden met Schiphol en de Amsterdamse ring, wat waarschijnlijk leidt tot een nieuwe instroom van bedrijven naar het gebied. Tegelijkertijd zal het een nieuwe belvedère aan de haven creëren en een bewustwording van dit grotendeels onontdekte landschap.The WCG site is ontwikkeld in de jaren 70, het bevat een mix van zware en lichtere industriële activiteiten, inclusief een aantal belangrijke stadfuncties, zoals de gemeentelijke verbrandingsoven en de waterzuiveringsinstallatie.

Samen met Dok architecten is REDscape geselecteerd als winnaar van een prijsvraag voor het ontwerp van een nieuwe school en speeltuin in de Belgische stad Bonheide. REDscape design maakte een topografie van lijnen en vlakken op de binnenplaats, die haar doorkruizen en tot in de klaslokalen lopen, verwijzend naar het voormalige zand-en heidegebied van de wijk. De topografie van imaginaire paden is gemanipuleerd om nieuwe betekenis voor de dagelijkse routines van de scholen te creëren. DOK architecten heeft voorgesteld bestaande gebouwen te hergebruiken en integrateren tot een nieuw schoolgebouw. Het gebouw en de klaslokalen liggen rondom een grote interne gang die weer om een binnenplaats ligt.

Projectbeschrijving

Landschapsarchitecten van REDscape zijn uitgenodigd om een visie voor de openbare ruimte te ontwikkelen voor de stedelijke vernieuwing van de havenbuurt in Deventer. Geleid door Patrick Mc Cabe ontwikkelde het designteam "Inside out", een visie waarin de vrijheid van het individu en de gebruikers boven alles moesten worden gevoed en gestimuleerd. Omdat het ging om een haven in functie omgeven door de industrie vereiste het gebied een multilaterale aanpak. Concepten als gedeelde ruimte, tolerantie en vrij te definiëren openbare ruimte stonden centraal in de ontwikkeling van het ontwerp. Het ruimtelijk concept beoogde de grenzen van de haven om te zetten om zo de relatie met de omgeving aan te pakken en de werk- en leefcultuur van het havengebied op een positieve manier aan de stad Deventer te presenteren. Een lappendeken van natuursteen werd voorgesteld om de nieuwe zoom te markeren en te fungeren als een katalysator voor de ontwikkeling van deze nieuwe bedrijven en woningen aan de rand van de stad.

Het team probeerde de conventionele benadering van de Nederlandse planning te tarten door de ontwikkeling van een gedeelde ruimte waarin vrijheid en flexibiliteit voor toekomstige bewoners en bedrijven in de haven niet wordt belemmerd. Ze gebruikten een verhoogde bestrating van betontegels werd gebruikt om het centrale deel van de havendeel te dekken, waardoor vrij verkeer van voertuigen, fietsers en voetgangers mogelijk is. Dagelijkse activiteiten als parkeren en het verkeer zullen grotendeels zelfregulerend zijn. Op de betegeling werden levensgrote pictogrammen en symbolen geschilderd om met tekens die de snelheidszones, havengebieden en parkeerplaatsen aangeven om te helpen bij de dagelijkse regulering van de ruimte. Grote openbare evenementen, zoals concerten, galerie openingen en road shows kunnen gemakkelijk worden gestimuleerd om plotselinge, complete transformaties naar evenementen mogelijk te maken.

Rond de vloer van nieuwe en bestaande gebouwen is een rand van hergebruikt baksteen uit de haven gelegd, die stimuleren dat activiteiten van kunstenaars, ambachtsmensen en bedrijven overlopen in het publieke domein. Een aantal nieuwe rustruimtes werden gecreëerd, waaronder een stadsstrand met aansluitende houten trap naar het water en een gemeenschappelijke tuin met wild gras en Italiaanse Lombardi’s, in de buurt van de bestaande silo's. Er is een nieuw watersysteem ontworpen voor de havenwijk dat regen verzamelt en verspreidt in de watertuinen, een reeks van drijvende bloemen en vegetatie die de havenbekkens reinigt en voorziet van zuurstof. Een flexibel systeem van houten openbaar meubilair werd ook ontworpen. Er zijn lange houten tafels en banken gemaakt met aan de ene kant wielen zodat ze spontaan kunnen worden verplaatst door de gebruikers van de haven om in hun behoeften te voorzien en spontane ontmoetingen mogelijk te maken.


Betrokkenheid en rol

Het stedenbouwkundig ontwerp voor de ruimte werd ontwikkeld door de lokale overheid van Deventer, onder de supervisie van stedenbouwkundige Andries Gierse, om de leidende principes te ontwikkelen voor de regeneratie van dit nieuwe gebied. REDscapes rol was om het concept en de details te ontwikkelen en de openbare ruimte te ontwerpen voor de stadsvernieuwing van de haven van Deventer wijk, die een projectgebied van 21 hectare omvat. Het ontwerpen van de openbare ruimte gebeurde deels door middel van publieke interactie in de vorm van workshops gevolgd door presentaties om de voortgang te bespreken en input te krijgen. Openbare ruimte-presentaties werden gepresenteerd door REDscape. De workshops, waarbij ook de regels voor de inzet van nieuwe gebouwen besproken werden, waren onder leiding van stedenbouwkundige Andries Gierse samen met REDscape en leden van de lokale overheid van Deventer. Gedurende de ontwikkeling van het openbare ruimte-plan coördineerde REDscape alle aspecten van het plan met de lokale regering van Deventer en de verschillende technische diensten, waaronder stedenbouwkundig ontwerp, functionaliteit, onderhoud en veiligheid, verkeer en parkeren, watermanagement, materiaalselectie, algemene veiligheid, esthetiek, het testen van materialen en financiële haalbaarheid.

Benadering

Aangezien het Havenkwartier grotendeels ontwikkeld zal worden door particulieren (zonder grote ontwikkelaars) gedurende een langere periode, wist niemand waar of wanneer de eerste ontwikkelingen zich zouden voordoen. REDscape stelde daarom voor om een reeks van design principes te ontwikkelen voor de hele havenbuurt die altijd en overal indien nodig kunnen worden toegepast. Voor de ontwikkeling van deze toolbox werd een specifiek gebied, de eerste havenarm, gekozen om de beginselen te ontwikkelen. Nadat de principes waren ontwikkeld, werden ze uitgewerkt tot een gedetailleerd voorstel. Op deze manier kon een flexibele, maar accuraat openbare ruimte-plan worden ontwikkeld dat kon omgaan met allerlei nieuwe initiatieven.

Relevantie

De designfilosofie en aanpak die REDscape indiende, paste bij de specifieke ontwikkelingskenmerken van dit plan. De aanpak was succesvol toen het eerste project, de reconstructie van de Industrie Road, onmiddellijk moest worden uitgevoerd. Een materiaalonderzoek met behulp van test-ruimtes werd ingezet en de gezamenlijke details van de fietspaden, het patchwork en diverse details werden met succes ontwikkeld en toegepast en vormden zo basis voor andere delen van het ontwerp.

Het werk is een uniek dubbel loopgravensysteem met vele bunkers uit zowel WOI als WOII. De oppervlakte van het gebied bedraagd circa 10Ha en zal ingericht worden in functie van struinnatuur en recreatie als onderdeel van een groter militair landschap, het Lekacces.

“Op het eerste gezicht lijkt het Werk aan de Groeneweg als een verlaten golfbaan te zijn die al jaren geleden aan de natuur is overgelaten. Vanaf de Lekdijk fiets ik erlangs en ik zie een rommelig gebied met hier en daar oude fruitbomen die niet helemaal goed te verklaren zijn, in een anders strak polderlandschap. Ik fiets eromheen en pas als ik het gebied binnenloop vanaf de Achterdijk komen de kazematten ineens in beeld. Die staan in het veld en lijken als oude betonnen beesten te foerageren in een anders groen gebied. Dan begint het verhaal voor het eerst een vorm aan te nemen. Het is een oud militair complex!

Maar hoe werkte dat en hoe steken de onderdelen in elkaar? Ik wil meer weten, maar de brandnetels zijn ondoordringbaar en de kazematten afgesloten. Wat is dit voor een gebied? Zelfs voor de kenner of de beheerder die er al jaren rondloopt, is het overzicht van dit verdedigingswerk nog onbegrijpelijk en onmogelijk te doortasten. Als ik het gebied verder inloop kom ik nog meer kazematten tegen, soms onder de grond, soms vrijstaand in de ruimte. Af en toe krijg ik een blik over de voormalige schootsvelden, een prachtig uitzicht dat tot ver aan de horizon reikt, maar toch, toch begrijp ik er niets van…………… toch wil ik meer weten.” *


Met deze gedachten zijn wij als team begonnen de geheimen van het Werk aan de Groeneweg te ontdekken en een visie te ontwikkelen waarmee de stoere charmes van een prachtig dubbel loopgravensysteem weer tot de verbeelding van de bezoeker kunnen spreken. Zo heb ik een ontwerp willen maken dat de schoonheid van de beleving herstelt, terwijl niet alles ‘verteld’ hoeft te worden. Het gebied is en blijft een mysterieus en prachtig landschappelijk object. Een ingenieus systeem dat bij een omstreden tijdperk hoorde dat ver achter ons ligt. Door deze geschiedenis te begrijpen hopen wij er een nieuwe betekenis aan te geven, een nieuw landschap voor natuur, plezier en alles wat er nog meer bij komt.

De ambitiekaart voor de Nieuwe Hollandse Waterlinie is een radicale kaart waarmee sturing wordt gegeven aan toekomstige ontwikkeling van deze linie en een reekslokale verschillende projecten de komende jaren. De kaart betreft een gebied van grofweg 5 a 8 kilometer breed en ruim 86 kilometer lang. Deze Waterlinie doorsnijdt diverse gemeenten en provincies. Het Rijk ziet deze Linie als een belangrijke grootschalige landschappelijke drager, die in de toekomst nog sterker moet worden ontwikkeld om van betekenis te zijn als uniek tracé. De kaart is wenselijk om deze grote schaal sterker te ontwikkelen en tegelijk kaders te bieden voor lokale sturing op losse projecten. Termijn: de ambitiekaart ontwikkeld afgelopen jaar, de kaart is net af; en moet sturing geven voor projecten vanaf NU tot langere termijn. Deze kaart is ontwikkeld in opdracht van het Bureau Nieuwe Hollandse Waterlinie,met de leden van het Kwaliteitsteam (Yttje Feddes, Michael van Gessel, Gert Middelkoop en Ed Taverne) in samenwerking met Patrick Mc Cabe van REDscape.

De reconstructie van de industrieweg is de eerste fase van het openbare ruimte-ontwerp voor het Havenkwartier in Deventer. Omdat de Deventer haven werd gebruikt als een knooppunt voor de levering van grote hoeveelheden materialen uit de hele wereld, besloten we dat het goed zou passen om deze geschiedenis terug te zien in het concept. Het ontwerp van de openbare ruimte bevat een lappendeken van steen (waaronder hergebruikt materiaal) uit verschillende delen van de wereld.

De onregelmatigheid van het patchwork maakte het mogelijk om in een depot over een langere periode een wisselend aanbod te verzamelen van hoge kwaliteit bouwmaterialen, en de materialen in te zetten waar nodig. Het ruimtelijk concept opent de randen van het havengebied zodat een relatie met de omgeving mogelijk is en de leef- en werkcultuur van het havenkwartaal op een positieve manier aanwezig is. Het patchwork zal fungeren als een katalysator voor de ontwikkeling van nieuwe bedrijven en woningen richting de stad.

Samen met de Gemeente Deventer hebben we een speciaal fietspad ontworpen van geborstelde betonnen platen, gescheiden door een lijn van graniet die verwijst naar het spoorsysteem dat vroeger langs de industrieweg lag. De materialen werden gekozen vanwege hun pretentieloze, stoeree kwaliteit. In situ materiaalmonstergebieden werden gebouwd om onderzoek te doen naar materialen en detaillering om het definitieve ontwerp toe te passen.

Omdat het Havenkwartier grotendeels is ontwikkeld door particulieren over een langere periode van tijd, wist niemand waar en wanneer de eerste ontwikkelingen zich zouden voordoen. REDscape heeft voorgesteld een gereedschapskist van ontwerpprincipes voor het hele haven kwartaal te hanteren die altijd en overal kunnen worden toegepast. Het lappendeken is een van deze beginselen.

Beschrijving van het project

De meubellijn die werd ontwikkeld bevat de meest belangrijke algemene objecten en details die moeten worden toegepast langs de 68 kilometer van de Grebbelinie. Het doel is een duidelijk en samenhangend beeld van de Grebbelinie te creëren, en daarnaast een handboek te maken over hoe de verschillende objecten te bouwen, zoals omheiningen, infoborden, picknicktafels, banken, coupures, trappen en hellingen, fiets- en voetgangerssluizen en zelfs tunnels voor amfibieën.

Betrokkenheid en rol
De Grebbelinie is een militaire verdedigingslinie van ongeveer 68 kilometer lang die kan onderlopen, en die dateert uit de 17e eeuw. Samen met landschapsarchitect Michael van Gessel, zijn Patrick Mc Cabe (landschapsarchitect) en Mark van der Bij (technische constructie) uitgenodigd om een meubellijn voor de Grebbelinie te ontwerpen die de visie die ze hadden neergezet in het plan voor dit nationaal monument zou versterken.

Benadering
De ontwerpen worden onopvallend en eenvoudig uiteengezet, de militaire, maar rustieke kwaliteiten van de Grebbelinie vormen de basis en het idee is de vele aarden forten en werken in de Gelderse Vallei te completeren. De meubellijn is samengesteld uit drie essentiële materialen: staal, hout en zand. De stalen onderdelen met zwarte coating zijn gebruikt voor de omheining, voetgangers- en fietsensluizen en informatieborden. De banken en tafels zijn van hout. De muurcomponenten, waaronder coupures, kaaimuren en andere verticale elementen zijn gemaakt van zandzakken met een betonmengsel. De paden zijn gemaakt van zand.

Relevantie

De volledige suite van meubilair is in detail uitgewerkt, geprijsd en verspreid als een digitaal handboek voor iedereen die werkt op een van de projecten binnen het gebied van de Grebbelinie. De meubelontwerpen worden momenteel toegepast op meer dan vijf forten en werken en een aantal incidentele gebieden langs de Grebbelinie voor meerdere kleinere projecten

REDscape staat in de finale van de RIAI 3TWENTY10 Research Competition. Alle twintig finalisten presenteerden hun onderzoeksvoorstellen in de RIAI-conferentie in Westport op 5 oktober 2010 in een "Pecha Kucha"-presentatie van 3 minuten. De nieuwe Europese regelgeving maakt het steeds belangrijker om watermanagement op regionaal niveau te benaderen.

Ongeacht de economische crisis, hebben klimatologische veranderingen een drastische invloed op de dynamiek van de Ierse rivieren. Overstromingen langs de kust (stroomafwaards) en in bovenstroomse gebieden van de rivieren leiden tot de transformatie van rivieroevers binnen steden en dorpen. Deze veranderen radicaal in water verdedigings werken. Bij meer dan 300 locaties is het bekend dat deze het risico lopen om te overstromen.

‘Walk the line’ wil echter de nadruk leggen op het risico om contact te verliezen met de oevers van rivieren, vooral in de historische centra van onze randstedelijke en provinciale steden. Ons onderzoeksvoorstel onderstreept de noodzaak van overstromingspreventie als zowel een design-thema als een ingenieurstaak in de publieke sfeer.